BSN, DigiD en inschrijven bij de gemeente Amsterdam: wat je als eerste regelt

Jij of je werkgever moet een adres hebben in Amsterdam of in een van de partnergemeenten: Amstelveen, Almere, Diemen, Haarlem, Haarlemmermeer, Hilversum of Velsen. Je vult het online formulier in op iamsterdam.com en belt daarna om een datum af te spreken. Relocatiebureaus, immigratieadvocaten en werkgevers kunnen ook voor hun klanten boeken. Er kunnen servicekosten bij komen, en contant betalen kan niet.

Je BSN: wat het is en wanneer je het krijgt

Je BSN is het persoonlijke nummer waaronder je in de BRP staat. Je krijgt het zodra je bent ingeschreven, en het verandert nooit, ook niet als je jaren weg bent en dan terugkomt.

Bij het RNI-loket krijg je het ter plekke. Schrijf je je in als inwoner, vraag dan aan het loket wanneer je nummer klaar is en hoe je het krijgt. Bewaar het daarna op een veilige plek, want je gaat het de komende weken op formulier na formulier invullen.

• Het staat niet in je buitenlandse paspoort. Op Nederlandse paspoorten en identiteitskaarten staat het BSN gedrukt. Op het jouwe niet, dus een bank of andere organisatie kan om bewijs vragen.
• Dat bewijs is een uittreksel uit de BRP. Een officiële verklaring dat je in Amsterdam staat ingeschreven. Bij een stadsloket krijg je er direct een, zonder afspraak. Online duurt het ongeveer een week. Toen wij keken, kostte het €25,40.
• Ga er net zo zuinig mee om als met je paspoortnummer. Geef het aan je werkgever, bank, verzekeraar, huisarts en overheidsinstanties. Vraagt iemand anders erom, wees dan op je hoede.

Als het adres het probleem is

Eerlijk is eerlijk: in Amsterdam gaat het zelden mis op de formulieren. Het gaat mis op het adres. Sommige verhuurders verhuren een kamer of appartement alleen als je je er niet inschrijft. Soms mag degene die aan jou verhuurt helemaal niet onderverhuren. Soms gaat het om geld, want de gemeente gebruikt het register om bepaalde heffingen te berekenen, zoals voor afval en water. Wat de reden ook is: geen inschrijving betekent geen BSN, en zonder BSN komt bijna niets op gang.

Wat de regels zeggen

Inschrijven waar je woont is een wettelijke plicht, en die ligt bij jou. Toen er Kamervragen over werden gesteld, antwoordde de regering dat inschrijving niet afhangt van toestemming van degene die al op het adres staat ingeschreven. Wat telt, is waar je echt woont. De gemeente kan het register ook aanpassen aan de werkelijkheid, zelfs als niemand meewerkt.

In de praktijk is het daarmee nog niet makkelijk. De gemeente vraagt nog steeds om bewijs van je adres: een huurcontract, een koopcontract of de toestemmingsverklaring. Weigert je verhuurder alle drie, dan sta je aan het loket je situatie uit te leggen.

Wat je kunt doen

• Vraag het voordat je betaalt. Vraag schriftelijk, nog voor je een borg overmaakt: "Kan ik me op dit adres inschrijven?" Een vaag antwoord is ook een antwoord.
• Zie een verbod op inschrijven als alarmsignaal. Het kan je je BSN, je verzekering en je toeslagen kosten.
• Zorg dat je papieren kloppen. Een schriftelijk huurcontract dat ingaat op of voor de dag dat je aankomt, of een ondertekende toestemmingsverklaring met een kopie van het identiteitsbewijs van de hoofdbewoner.
• Zit je al vast? Bel 14 020 of ga naar een stadsloket, leg uit waar je echt woont en vraag welk bewijs ze accepteren.
• Vraag gratis advies. Op haar pagina over problemen met verhuurders verwijst de gemeente huurders naar een gratis adviesdienst die praktisch meehelpt.

Los het niet op de verkeerde manier op. Je inschrijven bij een vriend terwijl je daar niet woont, is een onjuiste inschrijving. De gemeente controleert dat: ze stuurt brieven, vraagt om documenten en komt soms langs. Toen wij keken, kon een onjuiste inschrijving je een boete van €325 opleveren. Je kunt ook toeslagen kwijtraken, en dan krijg je mogelijk geen paspoort, identiteitskaart of rijbewijs.

Een briefadres bestaat voor specifieke situaties, bijvoorbeeld als je kort tussen twee woningen in zit, en de gemeente beslist wie er een krijgt. Het is geen algemene uitweg als je verhuurder nee zegt.

Nog op zoek naar woonruimte? Je huur wordt waarschijnlijk je grootste vaste last, en in ons stuk over wat wonen in Amsterdam echt kost lees je hoe je daarvoor begroot.

Wat je met je BSN kunt regelen

De gemeente vat het samen: met een BSN kun je werken, een bankrekening openen, een zorgverzekering afsluiten en een uitkering of toeslag aanvragen.

Betaald worden tegen het normale tarief

Je werkgever heeft je BSN nodig voor de salarisadministratie. Zonder dat nummer moet hij volgens de regels van de Belastingdienst mogelijk loonheffing inhouden tegen het anoniementarief, en dat is 52%. Er is een uitzondering als het ontbrekende BSN buiten jouw en zijn schuld ligt, zoals vertraging bij de gemeente, en je werkgever dat kan aantonen. Reken er niet op. Stuur HR je nummer op de dag dat je het krijgt.

Je zorgverzekering

Zodra je hier woont of werkt, is de Nederlandse basisverzekering verplicht, en je hebt vier maanden om hem af te sluiten. Verzekeraars vragen om je BSN. Wachten levert niets op: een polis die je binnen die vier maanden afsluit, gaat normaal gesproken in vanaf het moment dat de verplichting begon, en de premie ook. In onze gids over het kiezen van een zorgverzekering lees je welke keuzes je hebt.

Een bankrekening

Volgens de overheid heb je een BSN nodig voor een bankrekening als je in Nederland belasting betaalt, omdat banken rekeninggegevens doorgeven aan de Belastingdienst. Je buitenlandse paspoort laat het nummer niet zien, dus de bank kan om een uittreksel uit de BRP vragen.

Een huisarts

Je bij een huisarts inschrijven is niet verplicht, maar de overheid raadt het aan, zodat je zorg krijgt als je die nodig hebt. Zorgverleners moeten je BSN vastleggen, dus houd het bij de hand als je je aanmeldt.

Toeslagen

Afhankelijk van je inkomen kom je misschien in aanmerking voor zorgtoeslag, huurtoeslag, kinderopvangtoeslag of het kindgebonden budget. Je vraagt ze aan via Mijn toeslagen. Daarvoor heb je DigiD nodig, en het is alleen in het Nederlands. Een onjuiste inschrijving kan deze betalingen stopzetten.

DigiD, je inlog voor alles wat officieel is

Met DigiD laat je online zien wie je bent, bij de Belastingdienst, Dienst Toeslagen, je zorgverzekeraar, je pensioenfonds en de gemeente. Zelfs een verhuizing naar een nieuw appartement doorgeven gaat er het makkelijkst mee.

Volgens DigiD heb je drie dingen nodig om het aan te vragen: je BSN, een adres waarop je bij een Nederlandse gemeente staat ingeschreven, en een mobiele telefoon. Je vraagt het aan op digid.nl of in de DigiD-app, en kiest een gebruikersnaam en wachtwoord. Onthoud ze allebei, want je hebt ze nodig om te activeren.

De activeringsbrief

Daarna stuurt DigiD een activeringscode per post naar het adres dat in de BRP staat. Volgens DigiD is de brief er uiterlijk binnen vijf werkdagen, en vaak eerder. Vanaf dan heb je 21 dagen om te activeren, anders begin je opnieuw. Let op twee dingen:

• Je bent net verhuisd. Stond je bij je aanvraag nog op je oude adres ingeschreven, dan gaat de brief daarheen.
• De brief komt niet. Post loopt soms vertraging op. Wacht de vijf werkdagen af en vraag dan een nieuwe code aan. Dat kan maar één keer.

De DigiD-app

Inloggen met de app is het makkelijkst, met een pincode in plaats van een wachtwoord. Voor nieuwkomers zit er één addertje onder het gras: de identiteitscheck in de app werkt alleen met een Nederlands paspoort, Nederlandse identiteitskaart of Nederlands rijbewijs, niet met een buitenlands paspoort of verblijfsdocument. Je kunt de app wel activeren met een sms-code. Sommige organisaties willen die identiteitscheck wel zien voordat je gevoelige gegevens kunt inkijken, zoals je medische dossier.

Je DigiD is persoonlijk, dus je kunt het niet voor je partner aanvragen. Wel bestaat er een apart systeem om iemand te machtigen als je diegene wilt helpen. En geen enkele echte organisatie vraagt je DigiD-wachtwoord ooit per telefoon, brief of e-mail. Gebeurt dat toch, dan is het oplichting.

Je eerste week, op volgorde

1. Voor je vertrekt. Laat je aktes legaliseren en vertalen als dat nodig is. Regel een huurcontract dat ingaat op of voor je aankomstdatum, of een ondertekende toestemmingsverklaring.
2. Ook voor je vertrekt, als je werkgever een erkend referent is. Vraag HR of ze je naast je vergunning ook bij IN Amsterdam kunnen inplannen.
3. Dag één tot vijf. Schrijf je in bij een stadsloket, met je hele gezin. Blijf je korter dan vier maanden, boek dan de RNI.
4. Zodra je je BSN hebt. Stuur het naar je werkgever.
5. Dezelfde dag. Vraag DigiD aan. De brief duurt een paar dagen, dus zet het meteen in gang.
6. Week één of twee. Open een bankrekening. Haal een uittreksel uit de BRP als je bank bewijs van je BSN wil.
7. Week één tot vier. Sluit de Nederlandse basisverzekering af. Je hebt vier maanden, maar er is geen reden om te wachten.
8. Als je verzekerd bent. Schrijf je in bij een huisarts bij jou in de buurt.
9. Als je DigiD werkt. Kijk of je recht hebt op toeslagen. Ben je in het buitenland geworven, vraag je werkgever dan naar de 30%-regeling, die een eigen deadline heeft.

Verhuis je later binnen de stad, geef je nieuwe adres dan online door met DigiD, ergens tussen een maand voor en vijf werkdagen na de verhuizing.

Fouten die nieuwkomers weken kosten

• Een huurcontract tekenen waarin inschrijven verboden is.
• Aankomen met een contract dat nog niet is ingegaan.
• De apostille op je geboorteakte uitstellen tot na de verhuizing.
• Je inschrijven bij een vriend terwijl je daar niet woont.
• Aan je baan beginnen zonder HR je BSN te geven, en dan loonheffing tegen het anoniementarief betalen.
• Met een niet-Europees paspoort een RNI-afspraak in Amsterdam maken. Jouw loketten zitten in Breda en Venlo.

Hoe Locallista helpt

Je kunt dit allemaal prima zelf. Alleen valt het meestal in dezelfde week als een nieuwe baan, het zoeken naar een woning en een stad die je nog niet kent. Veel brieven komen in het Nederlands, en één ontbrekende apostille of een louche huurcontract kan je weken kosten.

Wij zijn een overzicht van Engelssprekende lokale dienstverleners. Elk bedrijf wordt gescreend voordat het wordt opgenomen, reviews worden telefonisch geverifieerd, en de rangorde volgt de echte ervaringen van expats, niet wie het meest betaalde. Rondkijken is gratis, contact opnemen ook.

Onze Engelssprekende relocatiebureaus in Amsterdam kunnen je door de eerste weken helpen, van afspraken en documenten tot het zoeken naar een woning. Gaat het in jouw geval ook om een verblijfsvergunning of gezinsleden, praat dan met een van onze Engelssprekende immigratieadvocaten in Amsterdam. En heb je nog een woning nodig waar je je wel mag inschrijven, dan helpen onze Engelssprekende makelaars in Amsterdam je verder.

Veelgestelde vragen

Hoe snel moet ik me bij de gemeente Amsterdam inschrijven?

Binnen vijf dagen na aankomst, als je hier langer dan vier maanden komt wonen. Je gaat persoonlijk naar een stadsloket, en iedereen uit je gezin moet mee. Blijf je korter dan vier maanden, dan kun je je niet als inwoner inschrijven, maar wel als niet-ingezetene in de RNI. Zo krijg je toch een BSN.

Heb ik een afspraak nodig om me in Amsterdam in te schrijven?

Niet bij de stadsloketten, volgens de inschrijfpagina van de gemeente zelf. Je kunt tijdens openingstijden binnenlopen. Weesp is de uitzondering, net als RNI-inschrijvingen voor een kort verblijf, want die gaan op afspraak. Is je werkgever een erkend referent, dan kun je je misschien ook bij IN Amsterdam inschrijven, eveneens op afspraak.

Wanneer krijg ik mijn BSN?

Zodra je in de BRP, het landelijke bevolkingsregister, staat ingeschreven. Bij de RNI-loketten voor een kort verblijf krijg je het volgens de gemeente meteen. Schrijf je je als inwoner in, vraag dan aan het loket wanneer je nummer klaar is en hoe je het krijgt. Het nummer blijft je hele leven van jou.

Kan ik me inschrijven als mijn verhuurder dat niet toestaat?

De regering heeft de Kamer laten weten dat inschrijving niet afhangt van toestemming van degene die al op het adres staat ingeschreven. Wat telt, is waar je echt woont. In de praktijk vraagt de gemeente wel om bewijs van je adres, dus een verhuurder die weigert is een serieus probleem. Zie een verbod op inschrijven als alarmsignaal, nog voordat je tekent.

Kan ik aan het werk voordat ik een BSN heb?

Dat kan, maar je werkgever heeft je BSN nodig voor de salarisadministratie. Zonder dat nummer moet hij mogelijk loonheffing inhouden tegen het veel hogere anoniementarief. De Belastingdienst maakt een uitzondering als de vertraging niet aan jou of je werkgever ligt, bijvoorbeeld als de gemeente traag is. Schrijf je in je eerste week in en geef het nummer meteen door.

Hoe lang duurt het voordat ik DigiD heb?

De aanvraag doe je in een paar minuten online, zodra je een BSN en een ingeschreven adres in Nederland hebt. De activeringsbrief komt per post naar dat adres, volgens DigiD binnen vijf werkdagen. Daarna heb je 21 dagen om te activeren, in de DigiD-app of op de website.